Boże Narodzenie to dla wielu Polaków najważniejsze święto — nie tylko religijnie, ale też jako czas rodzinnych spotkań. Dla Polonii życie świąteczne to często mieszanka polskich zwyczajów z lokalnymi tradycjami kraju zamieszkania.

Wielu Polaków na święta Bożego Narodzenia wraca do kraju. Analiza rezerwacji lotniczych eSky.pl (dane z okresu 17–26 grudnia 2024) pokazuje, że wśród wszystkich rezerwacji lotów do Polski największy udział mieli pasażerowie z Norwegii (ok. 24% w tej analizie), Niderlandów (18%), Wielkiej Brytanii (17%), Niemiec (14%) i Włoch (9%). Obchody Świąt za granicą różnią się od naszych rodzimych tradycji i Polacy na emigracji tęsknią za tradycyjną Wigilią i polskimi potrawami oraz za spotkaniami z rodziną i przyjaciółmi.

Jak obchodzi się Boże Narodzenie za granicą?

1. Niemcy

W Niemczech podobnie jak w Polsce 24 grudnia (Heiligabend) to dzień, kiedy rodziny spotykają się na wieczerzy i obdarowują prezentami. Wręcza je Weihnachtsmann – Święty Mikołaj. Do tradycyjnych świątecznych potraw należą gęś pieczona (Weihnachtsgans), dziczyzna, ziemniaki, kapusta, a w niektórych regionach — ryba (np. karp). A także ciasta – Stollen, Lebkuchen, Weihnachtsplätzchen.

Popularną grudniową atrakcją w Niemczech są jarmarki bożonarodzeniowe, które wywodzą się z tej części Europy. Można na nich znaleźć lokalne rękodzieło i potrawy, a także ogromne drewniane karuzele adwentowe – symbol niemieckich Świąt. Choinkę Niemcy ubierają przeważnie w Wigilię.

1. Francja

Francuskie świąteczne zwyczaje różnią się od polskich. Główny posiłek to Réveillon — uroczysta kolacja w nocy z 24 na 25 grudnia, a 25 grudnia (Noël) jest często bardziej rodzinnym dniem odpoczynku. Prezenty zwykle 25 grudnia rano przynosi Père Noël (Święty Mikołaj), choć w niektórych regionach (szczególnie Alzacja) tradycje lokalne są silniejsze. Do tradycyjnych potraw należą luksusowe przystawki — ostrygi, foie gras, pieczone mięsa (np. indyk), a jako deser bûche de Noël (czyli polano bożonarodzeniowe – rolada w kształcie polana drewna). Wieczerza trwa do późna w nocy, często kończy się kieliszkiem szampana.

1. Holandia

Wigilia w Holandii jest dniem pracującym, choć często spędza się go na firmowych wigiliach. 25 grudnia Holendrzy zasiadają do uroczystej kolacji. Najpopularniejszą potrawą jest kerststol – słodki chlebek z nadzieniem migdałowym, bakaliami, posypany cukrem. Nie można również pominąć gourmetten – to podgrzewana blacha, która stawiana jest na stole, a goście samodzielnie grillują na niej warzywa, mięso czy ryby. W pierwszy dzień świąt król Holandii kieruje do swojego kraju orędzie, w którym podsumowuje miniony rok.

Drugi dzień Świąt Holendrzy często spędzają poza domem – na przykład w teatrze lub na zakupach (sklepy są otwarte), uczestniczenie w mszach w kościołach nie jest tutaj popularne. W odróżnieniu od Polski Sinterklaas (Święty Mikołaj) rozdaje prezenty już 5 grudnia, choć coraz częściej rodziny obdarowują się również 25 grudnia.

6 stycznia, w Trzech Króli odbywa się palenie choinek – mieszkańcy przynoszą je na wielki stos i świętują wokół wielkiego ogniska.

1. Wielka Brytania

W Wielkiej Brytanii nie obchodzi się Wigilii. Święta rozpoczynają się 25 grudnia, w Boże Narodzenie rano, od otworzenia podarków zostawionych przez Świętego Mikołaja w skarpetach. Nie ma zwyczaju dzielenia się opłatkiem, natomiast Anglicy dzielą się wielkim cukierkiem z życzeniami w środku (Christmas Crackers). Kulminacyjnym punktem dnia jest świąteczny obiad, na którym nie może zabraknąć indyka i bożonarodzeniowego puddingu, a po nim koniecznie trzeba obejrzeć przemówienie króla.

Drugi dzień Świąt to Boxing Day – dawniej 26 grudnia wręczano biednym pudełka z resztkami jedzenia, obecnie jest to czas zakupów na poświątecznych wyprzedażach.

1. Włochy

We Włoszech okres świąteczny rozpoczyna się 8 grudnia, w dniu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (Immacolata). Tego dnia Włosi ubierają choinkę i zaczynają świąteczne zakupy na jarmarkach bożonarodzeniowych. Pod choinką obowiązkowo musi się znaleźć szopka bożonarodzeniowa. Najbardziej znane szopki wywodzą się z Neapolu.

Włosi nie obchodzą Wigilii, najważniejszym dniem jest Boże Narodzenie – wtedy odbywa się uroczysty obiad trwający wiele godzin, do późnego wieczora. Na świątecznym stole nie może zabraknąć pannetone – drożdżowej babki, panforte – bardzo bakaliowego ciastka i nugatu (torrone).

W drugi dzień Świąt Włosi chętnie wychodzą do restauracji lub grają w tombolę – grę podobną do bingo.

Prezenty we Włoszech przynosi Dzieciątko Jezus 25 grudnia rano, choć bardziej popularne jest rozdawanie upominków przez wiedźmę Befanę 6 stycznia.

Święta po polsku

W Polsce świąteczny klimat można już poczuć w połowie grudnia. W większości dużych miast rozstawiają się jarmarki bożonarodzeniowe, a ulice zdobione są iluminacjami. Wiele osób już wtedy ubiera choinkę, choć niektórzy zostawiają to na ostatnią chwilę, w dzień Wigilii.

W większości krajów europejskich Wigilia jest zwykłym dniem pracującym, w którym trwają przygotowania do Świąt, a spotkania z rodziną i uroczysty obiad przypada na 25 grudnia. W Polsce zaś to wieczerza wigilijna jest najważniejszym wydarzeniem. Rozpoczyna się od łamania opłatkiem i składania życzeń – to typowo polski zwyczaj.

Wigilijna kolacja tradycyjnie jest postna i powinna się składać z dwunastu dań. Nie może zabraknąć karpia, zupy grzybowej, kapusty z grochem, łazanek, pierogów z kapustą i grzybami i makowca. W niektórych regionach Polski jada się również kulebiaki, kutię, zupę rybną czy makiełki. W trakcie wieczerzy przychodzi Święty Mikołaj z prezentami nie tylko dla dzieci. Ale jeśli ktoś był niegrzeczny, może liczyć tylko na rózgę.

O północy odbywa się tradycyjna pasterka. W polskich parafiach za granicą w czasie Bożego Narodzenia odprawiane są msze po polsku, a nawet pasterki.

Pierwszy i Drugi Dzień Świąt to czas spędzany z rodziną i przyjaciółmi. Dla katolików w tych dniach obowiązkowe są msze święte.

Święta Bożego Narodzenia to na pewno trudny czas dla Polaków, którzy nie mogą wrócić do Polski. Jednak nawet za granicą można poczuć świąteczny klimat niczym w ojczyźnie – przygotowanie typowo polskich dań nie powinno być trudne, gdyż w wielu dużych miastach za granicą znajdują się sklepy z polską żywnością, które przed Świętami oferują gotowe pierogi, uszka czy inne potrawy, a także przydatne do przyrządzenia kolacji składniki. Ośrodki polonijne często oferują świąteczne spotkania ze śpiewaniem kolęd i dzieleniem się opłatkiem, a w polskich parafiach odbywają się bożonarodzeniowe msze.

✍️ Artykuł przygotowała Małgorzata Najder

🎨 Grafika: freepik.com