W 2026 roku obraz polskiej emigracji na Wyspach uległ całkowitej transformacji. Minęła dekada od referendum, a systemy imigracyjne wprowadzone po Brexicie stały się dojrzałą, choć rygorystyczną codziennością. Dla setek tysięcy Polaków Wielka Brytania to wciąż kraj ogromnych możliwości zarobkowych, pod warunkiem perfekcyjnego opanowania brytyjskiej biurokracji cyfrowej. Jak utrzymać prawo do życia na Wyspach i efektywnie zarządzać domowym budżetem w 2026 roku?

Status Osiedleńca (Settled Status) – Ostatnia prosta

Rok 2026 to krytyczny moment dla osób posiadających tzw. Pre-settled status. Większość Polaków, którzy przybyli przed 2021 rokiem, powinna już dokonać zmiany na pełny Settled status (status osoby osiedlonej).

Praktyczna wskazówka: W 2026 roku Home Office automatycznie przedłuża niektóre statusy tymczasowe, ale nie polegaj na tym. Samodzielne złożenie wniosku o status osiedleńca po 5 latach pobytu daje Ci bezterminowe prawo do życia, pracy i korzystania z zasiłków bez dodatkowych warunków. Pamiętaj, że w 2026 roku nie istnieją już fizyczne karty potwierdzające status – Twoim jedynym dowodem jest profil cyfrowy. Generuj „share code” na stronie gov.uk zawsze, gdy zmieniasz pracę lub wynajmujesz mieszkanie.

Nowy rynek pracy i wizy pracownicze

Dla Polaków planujących przyjazd w 2026 roku droga jest znacznie trudniejsza i wiedzie niemal wyłącznie przez Skilled Worker Visa. Brytyjski rynek pracy cierpi na niedobory, ale selekcja jest ostra.

Kluczowe w 2026 r. będą:

1. Sektory deficytowe: Największe szanse na sponsoring wizowy mają specjaliści IT, inżynierowie OZE (odnawialne źródła energii) oraz wykwalifikowany personel medyczny.
2. Health and Care Visa: To nadal najpopularniejsza ścieżka dla osób pracujących w opiece. W 2026 r. przepisy dotyczące sprowadzania rodzin zostały zaostrzone, dlatego przed podpisaniem kontraktu sprawdź aktualne progi dochodowe na GOV.UK.
3. Uznawalność dyplomów: Po Brexicie automatyczne uznawanie kwalifikacji wygasło. Jeśli jesteś np. architektem, musisz przejść proces nostryfikacji przez odpowiednią izbę (np. ARB).

Finanse osobiste: Koszty życia i podatki

Wielka Brytania w 2026 roku zmaga się ze skutkami wysokich kosztów energii, ale rynek pracy pozostaje dynamiczny. Kwota wolna od podatku (Personal Allowance) wynosi 12,570 GBP, jednak progi podatkowe pozostają zamrożone, co oznacza, że przy podwyżkach inflacyjnych realnie oddajemy państwu nieco więcej.

Jak oszczędzać w UK w 2026 roku?

• ISA (Individual Savings Account): To podstawa budowania oszczędności. W 2026 roku możesz odłożyć do 20 000 GBP rocznie bez podatku od zysków kapitałowych. Dla młodych (18-39 lat) Lifetime ISA pozostaje najlepszą drogą do uzbierania na wkład własny przy zakupie pierwszego domu.
• Council Tax: Pamiętaj o zniżce 25% (Single Person Supplement), jeśli mieszkasz sam. W 2026 r. wiele samorządów wprowadziło dodatkowe opłaty za puste pokoje lub brak segregacji odpadów – sprawdzaj lokalne wytyczne swojego Councilu.
• Energy Switching: Korzystaj z serwisów takich jak MoneySavingExpert, aby automatycznie zmieniać dostawców energii. W 2026 r. taryfy dynamiczne (zależne od godziny zużycia) są standardem w domach z inteligentnymi licznikami (Smart Meters).

System NHS i opieka zdrowotna

Dostęp do lekarza GP w 2026 roku odbywa się niemal wyłącznie przez aplikację NHS App.

• Wskazówka: Jeśli masz status osiedleńca, opieka jest darmowa. Jeśli jesteś na wizie pracowniczej, płacisz Immigration Health Surcharge (IHS) przy składaniu wniosku. W 2026 r. opłata ta jest wysoka, dlatego warto negocjować z pracodawcą jej zwrot w ramach pakietu relokacyjnego.
• Prywatne ubezpieczenie: Ze względu na kolejki w NHS, w 2026 roku rekordowa liczba Polaków decyduje się na Private Medical Insurance (PMI). Wiele firm oferuje je jako benefit – zawsze o to pytaj podczas rozmowy o pracę.

Edukacja i dzieci: Polska szkoła czy brytyjski system?

W 2026 r. Polacy na Wyspach coraz mocniej integrują się z lokalnym systemem.

• Child Benefit: Możesz o niego wystąpić online przez konto rządowe Government Gateway.
• Studia: Pamiętaj, że dzieci z Settled Status mają prawo do kredytów studenckich na takich samych zasadach jak Brytyjczycy (Home Student Fee). Osoby z wizami pracowniczymi muszą liczyć się z bardzo wysokimi opłatami dla obcokrajowców.

Podsumowanie porad dla Polaka w UK (2026):

1. Dbaj o cyfrowy ślad: Regularnie aktualizuj dane paszportowe w swoim profilu UKVI (UK Visas and Immigration), aby uniknąć problemów na granicy.
2. Buduj Credit Score: Używaj aplikacji takich jak ClearScore lub Experian. Bez dobrej historii kredytowej w 2026 r. nie otrzymasz nawet kontraktu na telefon, nie mówiąc o kredycie hipotecznym (Mortgage).
3. Weryfikuj prawo jazdy: Jeśli mieszkasz w UK dłużej niż rok, musisz wymienić polskie prawo jazdy na brytyjskie (DVLA). W 2026 r. kary za brak wymiany są dotkliwe.

✍️ Artykuł przygotowała Małgorzata Najder

🎨 Grafika: freepik.com